Recent Archives

17 มิ.ย. 2554

 การล้างมือ

การทำความสะอาดมือ (hand hygiene) 
หมายถึง การขจัดสิ่งสกปรก และเชื้อโรคออกจากมือ ซึ่งทำได้โดยการล้างด้วยน้ำกับสบู่หรือน้ำยาทำลายเชื้อ (handwashing or hand antisepsis) หรือการใช้แอลกอฮอล์ถูมือ (alcohol-based handrub)

วัตถุประสงค์  การทำความสะอาดมือ มีวัตถุประสงค์ดังนี้คือ
1.  เพื่อกำจัดสิ่งสกปรก ฝุ่นละออง เหงื่อไคล ไขมัน และสารอินทรีย์บนมือ
2.  เพื่อกำจัดหรือลดจำนวนเชื้อโรคบนมือ
3.  เพื่อลดการแพร่กระจายเชื้อโรคไปสู่ผู้ป่วย ญาติผู้ป่วย บุคลากร และสิ่งแวดล้อม

การแพร่กระจายเชื้อผ่านมือของบุคลากรทางสุขภาพมีโอกาสเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาขณะที่ให้การดูแลรักษาผู้ป่วย โดยมีขั้นตอนสำคัญ 5 ขั้นตอนคือ

1.  มีเชื้อโรคอยู่บนตัวผู้ป่วยหรือบนผิวหนังที่ลอกหลุด หรืออยู่ในสิ่งแวดล้อมใกล้ตัวผู้ป่วย
2.  เชื้อโรคแพร่มาสู่มือของบุคลากรทางสุขภาพขณะให้การดูแลรักษาผู้ป่วย
3.  เชื้อโรคที่อยู่บนมือบุคลากรทางสุขภาพเหล่านั้นยังเป็นเชื้อที่มีชีวิต
4. บุคลากรทางสุขภาพละเลยการทำความสะอาดมือ หรือทำความสะอาดมือไม่มีประสิทธิภาพ หรือใช้น้ำยาทำความสะอาดมือที่ไม่เหมาะสม
5. บุคลากรทางสุขภาพที่มีเชื้อโรคบนมือไปสัมผัสโดยตรงกับผู้ป่วยรายอื่นหรือสิ่งแวดล้อมในโรงพยาบาล ทำให้เกิดการแพร่กระจายเชื้อในโรงพยาบาลขึ้น

การล้างมือที่ถูกต้องและเหมาะสม ควรปฏิบัติตามข้อบ่งชี้ในการล้างมือ ในกรณีต่อไปนี้
1.  ก่อนเริ่มปฏิบัติงานและหลังเสร็จสิ้นการปฏิบัติงาน
2.  ก่อนรับประทานอาหาร
3.  ภายหลังจากการใช้ห้องน้ำ และภายหลังจากการไอหรือจาม
4.  ภายหลังการสัมผัสสิ่งต่างๆ ที่มีการปนเปื้อนหรือติดเชื้อ เช่น การเก็บเสมหะส่งตรวจการจับต้องสิ่งของหรืออุปกรณ์ที่ใช้กับผู้ป่วย การสัมผัสสารเคมี เช่น สารเคมีที่ใช้ในการทำลายเชื้อ เป็นต้น


5.  สำหรับบุคลากรทางการแพทย์ที่ทำหน้าที่ดูแลผู้ป่วยและเจ้าหน้าที่ห้องปฏิบัติการควรปฏิบัติดังนี้
          5.1  ก่อนที่จะทำกิจกรรมที่มีการสอดใส่อุปกรณ์เข้าร่างกายผู้ป่วย เช่น การเจาะคอ การทำหัตถการต่างๆ การเจาะเลือด ให้สารน้ำทางหลอดเลือด การสวนปัสสาวะ เป็นต้น
          5.2  ก่อนให้การดูแลผู้ป่วยที่มีภูมิต้านทานต่ำ ผู้ป่วยที่ได้รับยากดภูมิต้านทานทารกหรือผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อสูง
          5.3  ก่อนและหลังการทำแผล หรือการสัมผัสแผลต่างๆ รวมทั้งอุปกรณ์ที่สอดใส่ในร่างกายผู้ป่วย
          5.4  ภายหลังการดูแลผู้ป่วยที่ติดเชื้อหรือผู้ป่วยติดเชื้อแต่ไม่แสดงอาการ ซึ่งเป็นเชื้อที่มีลักษณะเฉพาะหรือมีลักษณะทางระบาดวิทยาชัดเจน เช่น เชื้อที่มีความรุนแรง หรือเชื้อที่ดื้อต่อยาต้านจุลชีพ
          5.5  ระหว่างการสัมผัสผู้ป่วยคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่ง โดยเฉพาะในหน่วยงานที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อสูง เช่น หอผู้ป่วยหนัก เป็นต้น
          5.6  ภายหลังการสัมผัสเลือดหรือสิ่งที่ขับออกจากร่างกายผู้ป่วย ซึ่งมีการปนเปื้อนเชื้อโรค เช่น สารคัดหลั่ง เสมหะ อุจจาระ และปัสสาวะของผู้ป่วย


6.  สำหรับเจ้าหน้าที่แผนกอื่น
          6.1  เจ้าหน้าที่แผนกซักฟอก แผนกจ่ายกลาง และแผนกอาหาร ต้องล้างมือทุกครั้งหลังการสัมผัสผ้าเปื้อนของผู้ป่วย อุปกรณ์เครื่องมือทางการแพทย์ที่ใช้กับผู้ป่วย การสัมผัสสารเคมีที่ใช้ในการทำลายเชื้อ การสัมผัสอาหารสด เช่นเนื้อสัตว์ ผักสด และล้างมือทุกครั้งก่อนการปรุงอาหารและให้บริการอาหารแก่ผู้ป่วย
          6.2  เจ้าหน้าที่หน่วยกำจัดมูลฝอยและหน่วยบำบัดน้ำเสีย ต้องล้างมือทุกครั้งหลังการจับต้องมูลฝอยหรือสิ่งที่คาดว่าจะปนเปื้อนเชื้อโรค และเจ้าหน้าที่ทำความสะอาดต้องล้างมือทุกครั้งหลังเสร็จกิจกรรมการทำความสะอาด






ที่มา :  
แนวทางการป้องกันและควบคุมการติดเชื้อในโรงพยาบาล รพ.ธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ
ฉบับปรับปรุง  มกราคม 2553